Trước đây, kỹ năng mềm thường gắn với giao tiếp, làm việc nhóm hay quản lý thời gian. Nhưng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, một kỹ năng mới đang dần hình thành và trở nên ngày càng quan trọng: kỹ năng đặt câu hỏi cho AI.

AI ngày nay không còn xa lạ. ChatGPT, các công cụ AI hỗ trợ học tập, làm việc, xử lý dữ liệu… xuất hiện ngày càng nhiều trong lớp học, văn phòng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận được giá trị như nhau từ AI. Sự khác biệt không nằm ở công cụ, mà nằm ở cách con người đặt câu hỏi.

AI thông minh đến đâu cũng cần câu hỏi đúng

AI không tự “hiểu” con người theo cách con người hiểu nhau. AI phản hồi dựa trên dữ liệu đầu vàot (ức câu hỏi), yêu cầu hay ngữ cảnh mà người dùng cung cấp. Một câu hỏi mơ hồ thường dẫn đến câu trả lời chung chung. Ngược lại, một câu hỏi rõ ràng, có mục tiêu và bối cảnh sẽ giúp AI đưa ra phản hồi chính xác, sâu và sát với nhu cầu thực tế.

Vì vậy, biết đặt câu hỏi cho AI thực chất là biết xác định vấn đề, diễn đạt mong muốn và tư duy có cấu trúc. Đây đều là những năng lực nền tảng của tư duy hiện đại.

Nguồn ảnh: Điện Máy Xanh

Đặt câu hỏi cho AI là bài kiểm tra tư duy của con người

AI không thay thế tư duy, mà phản chiếu tư duy của người dùng. Khi làm việc với AI, con người buộc phải suy nghĩ rõ hơn: mình đang cần gì, đầu ra mong muốn là gì, thông tin nào quan trọng và thông tin nào có thể bỏ qua.

Ở góc độ này, kỹ năng đặt câu hỏi cho AI không chỉ là kỹ năng công nghệ, mà còn là kỹ năng tư duy phản biện. Người dùng giỏi AI thường là người biết phân tích vấn đề, biết chia nhỏ yêu cầu và biết kiểm tra lại kết quả do AI tạo ra.

Nguồn: FPT AI

Kỹ năng này đang trở nên quan trọng trong giáo dục và công việc

Trong giáo dục, học sinh và sinh viên không còn chỉ học cách ghi nhớ, mà cần học cách đặt câu hỏi tốt để khai thác tri thức. AI có thể hỗ trợ giải thích bài học, gợi ý ý tưởng, nhưng người học vẫn phải chủ động dẫn dắt quá trình đó.

Trong môi trường làm việc, từ giáo viên, kế toán đến nhân viên văn phòng, người biết “nói chuyện” với AI hiệu quả sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian. Họ biết yêu cầu AI hỗ trợ đúng việc, đúng ngữ cảnh và đúng mức độ cần thiết, thay vì dùng AI một cách cảm tính.

Một câu nói được nhắc đến nhiều trong thời gian gần đây là: AI sẽ không thay thế bạn, nhưng người biết sử dụng AI sẽ làm điều đó. Ở trung tâm của khả năng “biết sử dụng AI” chính là kỹ năng đặt câu hỏi. AI chỉ thực sự trở thành công cụ mạnh khi con người biết dẫn dắt nó. Và để dẫn dắt AI, con người cần rèn luyện tư duy rõ ràng, có mục tiêu và có kiểm soát.

Trong tương lai gần, kỹ năng đặt câu hỏi cho AI có thể sẽ được xem như một kỹ năng mềm cơ bản. Đó không phải là kỹ năng của lập trình viên hay chuyên gia công nghệ, mà là kỹ năng của bất kỳ ai làm việc với tri thức, dữ liệu và thông tin.

Hiểu AI là một chuyện. Biết hỏi AI đúng cách mới là chìa khóa để làm chủ công nghệ trong thời đại số.